Dolazak međunarodnih političkih aktera u Bosnu i Hercegovinu često otvara pitanja o stvarnim političkim porukama i interesima koji stoje iza takvih posjeta. Posebno kada su u pitanju kontroverzne ličnosti i osjetljive teme poput sigurnosti, religije ili geopolitike, reakcije javnosti i političkih analitičara gotovo su neizbježne.
Upravo takve reakcije izazvao je boravak bivšeg savjetnika za nacionalnu sigurnost Sjedinjenih Američkih Država Michaela Flynna u Banjoj Luci, gdje je tokom obraćanja iznio niz stavova o islamu, globalnom poretku i političkim promjenama u Evropi.
Kontroverzne izjave u Banjoj Luci
Flynn je u Bosnu i Hercegovinu došao na poziv vlasti Republike Srpske, a ranije je bio angažovan kao lobista u Sjedinjenim Američkim Državama u interesu tog entiteta. Vlasti RS godinama izdvajaju sredstva za lobističke aktivnosti u Washingtonu, uz obrazloženje da takvi angažmani mogu pomoći u predstavljanju političkih stavova tog entiteta američkim političkim krugovima.
Tokom boravka u Banjoj Luci Flynn je govorio o globalnim sigurnosnim izazovima i ulozi religije u političkim sukobima, pri čemu je iznio i tvrdnju da islam ne posmatra kao religiju u klasičnom smislu.
– Ako proučite islam kao što sam ga i ja proučio, detaljno, razgovarao sam licem u lice s nekima od najozloglašenijih terorista. To su bili obrazovani muslimani koji su radikalizirani u okviru svoje vjere – rekao je Flynn.
On je dodao da prema njegovom tumačenju islam predstavlja političku filozofiju sa vlastitim sistemom upravljanja i zakonima, a ne religiju u tradicionalnom smislu.
Demografske promjene u Evropi
U razgovoru tokom skupa Flynn je odgovarao i na pitanje Milorada Dodika o tome kako vlasti Republike Srpske treba da se postave prema, kako je navedeno, mogućoj radikalizaciji i promjenama u evropskim društvima.
Govoreći o demografskim promjenama u Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama, naveo je da je politička slika pojedinih gradova već promijenjena.
– Slika Europe se mijenja. To nas vraća na odgovornost građana da učestvuju u izbornim procesima – kazao je Flynn.
Njegove izjave izazvale su različite reakcije u javnosti, posebno zbog ocjena koje se odnose na religiju i političke procese u Evropi.
Flynnova politička prošlost
Michael Flynn bio je savjetnik za nacionalnu sigurnost u administraciji američkog predsjednika Donalda Trumpa, ali je tu funkciju napustio početkom 2017. godine nakon manje od mjesec dana mandata.
Razlog za ostavku bile su istrage o njegovim kontaktima s ruskim zvaničnicima tokom predsjedničke tranzicije. Kasnije je priznao krivicu za davanje lažnih izjava FBI-u u vezi s tim kontaktima.
U završnici mandata predsjednik Trump ga je 2020. godine pomilovao, čime je formalno okončan jedan od najpraćenijih pravnih slučajeva povezanih s istragom o ruskom uticaju na američke izbore.
Tokom sudskog procesa Flynn je priznao i da je radio kao agent turske vlade tokom konsultantskih aktivnosti u vrijeme američke predsjedničke kampanje 2016. godine, ali je kasnije negirao da je svjesno davao lažne izjave o tom angažmanu.
U američkom pravnom sistemu lobiranje za strane vlade nije zabranjeno, ali mora biti registrovano i prijavljeno u skladu sa zakonima koji regulišu takve aktivnosti.
Analiza političke poruke
Dolazak bivšeg Trumpovog savjetnika u Banju Luku bio je povod za širu političku raspravu o porukama koje su poslane tokom tog događaja. Banjalučka politička analitičarka Tanja Topić smatra da Flynnov nastup treba posmatrati u širem geopolitičkom kontekstu.
– Mislim da je ovaj istup Michaela Flynna, odnosno odgovor, bio filozofski i neočekivan s obzirom na tendencioznost postavljenog pitanja. Pitanje je zahtijevalo konkretan odgovor, projekciju šta će se desiti sa entitetom uslijed projicirane “islamizacije Evrope” što je impliciralo Dodikovo pitanje – kazala je Topić.
Prema njenom tumačenju, Flynn je kroz primjere evropskih i američkih gradova u kojima su muslimani izabrani na političke funkcije pokušao ukazati na demografske i političke promjene koje se dešavaju u savremenim društvima.
– Logika, razum i kritičko promišljanje na strani političke filozofije nasuprot religije kao dogme i vjerovanja u nadnaravno i božansko gotovo da ukazuje na svojevrsno poštivanje ili strahopoštovanje od islama. Istovremeno mapiranjem gradova u Evropi u kojima su muslimani gradonačelnici kao opomenu i poziv na mobilizaciju glasača da to ne dopuste – kazala je Topić.
Lobisti i političke poruke
Topić se osvrnula i na činjenicu da su Flynn, kao i ranije angažovani Rod Blagojevich, osobe koje su imale ozbiljne pravne probleme u Sjedinjenim Američkim Državama.
– Ilustracija je to odnosa u novom političkom dobu trumpizma prema kojem se daju pomilovanja osuđenima za korupciju, davanje lažnih izjava, arogantno “obračunava” sa svima koji nisu u tom kvazi-vrijednosnom okviru. Ako sami ignorišete sudske presude i iskazujete prezir prema vladavini prava, sami određujete pravila i zakone, onda su pravi izbor Flynn i Blagojevich – kazala je.
Prema njenim riječima, takvi politički izbori šalju poruku o vrijednosnom okviru koji određeni politički akteri žele promovisati.
Sigurnosni narativi i političke kampanje
Topić smatra da se u političkom diskursu sve češće koristi narativ o sigurnosnim prijetnjama kako bi se mobilizirali birači.
– Napad na Izrael “dobro” je poslužio Dodiku za pravljenje spektakla i “kreiranju” problema gdje ga nema – kazala je Topić.
Ona navodi da vlasti Republike Srpske već godinama uvjeravaju građane da je sigurnosna situacija stabilna, bez naznaka ozbiljnih prijetnji.
– Taj narativ očito Trumpovim dolaskom na vlast postaje sve poželjniji, neki političari iz RS nastoje ostati na liniji Trumpovog diskursa odbrane hrišćanskih vrijednosti – dodala je.
Germanofobija i politički paradoksi
U razgovoru je otvoreno i pitanje odnosa vlasti Republike Srpske prema Njemačkoj, posebno nakon političkih napada na visokog predstavnika Christiana Schmidta.
Topić smatra da je riječ o političkom paradoksu.
– Čudna je ta germanofobija u Republici Srpskoj, sazdana je od paradoksa – kazala je Topić.
Ona je podsjetila da politički vrh RS često ističe antifašističko naslijeđe, dok istovremeno savremenu Njemačku poredi sa nacističkim režimom.
– U isto vrijeme vladajuće stranke iz RS sarađuju prijateljski i intenzivno sa Alternativom za Njemačku koja je baštinik neofašizma i neonacizma – kazala je.
Topić je navela i niz drugih kontradikcija u političkom diskursu, uključujući činjenicu da njemačke kompanije istovremeno investiraju i zapošljavaju radnike u Republici Srpskoj.
– Ne znam da li bih to nazvala germanofobijom ili pomračenjem uma – zaključila je politička analitičarka Tanja Topić.