Nova diplomatska kombinacija mogla bi značajno utjecati na budući politički kurs Bosne i Hercegovine. U međunarodnim krugovima sve više pažnje privlači ime čovjeka koji se spominje kao najozbiljniji kandidat za jednu od najvažnijih funkcija kada je riječ o nadzoru provođenja Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Italijanski diplomata Antonio Zanardi Landi zvanično je dobio podršku svoje države za poziciju novog visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini. Njegova kandidatura dolazi u periodu kada se vode ozbiljne rasprave o budućem djelovanju međunarodne zajednice na prostoru BiH i cijelog zapadnog Balkana.
Posljednjih sedmica njegovo ime sve češće se pojavljivalo među diplomatama i političkim analitičarima kao moguće rješenje za nasljednika Christiana Schmidta. Nakon višemjesečnih konsultacija i usaglašavanja među evropskim državama, njegova nominacija proslijeđena je Upravnom odboru Vijeća za implementaciju mira.
Ukoliko ne dođe do nepredviđenih promjena, odluka bi uskoro mogla dobiti i formalnu potvrdu na sastanku predstavnika zemalja članica ovog tijela u Sarajevu.
Ko je Antonio Zanardi Landi
Antonio Zanardi Landi rođen je 1950. godine u italijanskom gradu Udinama. Diplomirao je pravo na Univerzitetu u Padovi, nakon čega je započeo dugu diplomatsku karijeru koja ga je odvela na neke od najvažnijih međunarodnih destinacija.
Posebno se izdvaja činjenica da je bio prvi Italijan koji je pohađao uglednu francusku školu ENA u Parizu, obrazovnu instituciju kroz koju su prošli brojni evropski predsjednici, premijeri i diplomate.
Tokom svoje profesionalne karijere službovao je u Kanadi, Iranu, Velikoj Britaniji i Vatikanu. Ipak, najviše pažnje privlače njegove dužnosti na prostoru istočne Evrope i Balkana.
Od 2004. do 2006. godine bio je ambasador Italije u tadašnjoj državnoj zajednici Srbije i Crne Gore. Nekoliko godina kasnije imenovan je za ambasadora u Ruskoj Federaciji i Turkmenistanu, gdje je obavljao dužnost od 2010. do 2013. godine.
Nakon završetka ambasadorskih mandata postao je diplomatski savjetnik predsjednika Italije, a trenutno obavlja funkciju ambasadora Suverenog malteškog reda pri Svetoj Stolici.
Veze sa Srbijom
Upravo njegovo iskustvo u Beogradu predstavlja jednu od tema o kojoj se najviše govori među političkim posmatračima u Bosni i Hercegovini i regionu.
Landi se godinama smatra diplomatom koji dobro poznaje političke prilike u Srbiji, a tokom karijere izgradio je brojne kontakte u tamošnjim političkim i diplomatskim krugovima. Dodatnu pažnju privukle su i njegove ranije izjave u kojima je govorio o posebnoj povezanosti sa Srbijom i njenom ulogom u evropskim procesima.
Takav profil diplomate dio analitičara vidi kao potencijalnu prednost ukoliko bude izabran za novog visokog predstavnika. Smatra se da bi mogao imati više prostora za komunikaciju sa političkim akterima koji su prethodnih godina bili među najvećim kritičarima Christiana Schmidta i njegovog mandata.
Posebno se ističe činjenica da su vlasti u Republici Srpskoj, kao i zvanična Moskva, često izražavale protivljenje pojedinim odlukama i potezima koje je donosio sadašnji visoki predstavnik.
Pristup Bosni i Hercegovini
Za razliku od nekih međunarodnih zvaničnika koji su se godinama otvoreno izjašnjavali o unutrašnjim političkim pitanjima u Bosni i Hercegovini, Landi nije poznat po javnim i oštrim komentarima vezanim za domaću političku scenu.
Ipak, njegovi nastupi i intervjui posljednjih godina ukazuju na određene političke stavove koji bi mogli imati značajan utjecaj na njegov eventualni mandat.
Prema dostupnim informacijama, zalaže se za veću odgovornost domaćih političkih lidera i manje oslanjanje na direktne intervencije međunarodne zajednice. Takav pristup mnogi opisuju kao koncept „lokalnog vlasništva“, prema kojem bi domaće institucije i politički predstavnici trebali preuzimati veću odgovornost za donošenje i provođenje odluka.
U diplomatskim krugovima takav stav često se tumači kao podrška postepenom smanjenju direktnog utjecaja OHR-a na političke procese u Bosni i Hercegovini.
Pogled na međunarodne odnose
Landi je u više navrata govorio i o promjenama koje se dešavaju u odnosima između Evrope i Sjedinjenih Američkih Država.
Prema njegovim procjenama, američka politika prema Evropi i Balkanu prolazi kroz određene promjene u odnosu na period koji je uslijedio nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma.
Kada govori o zapadnom Balkanu, uglavnom naglašava važnost evropskih integracija i nastavka političkog dijaloga među državama regiona. Istovremeno smatra da evropske zemlje trebaju imati aktivniju ulogu u rješavanju regionalnih pitanja.
Takav pristup razlikuje se od modela koji je dominirao prethodnih decenija, kada su Sjedinjene Američke Države imale znatno izraženiju ulogu u političkim procesima na Balkanu.
Odnos prema Rusiji
Jedna od tema koja također izaziva interes jeste njegov odnos prema Rusiji.
Iako nije poznat po otvoreno proruskim stavovima, Landi se smatra diplomatom koji podržava održavanje komunikacije sa Moskvom čak i u periodima ozbiljnih međunarodnih kriza.
Njegovo iskustvo ambasadora u Ruskoj Federaciji često se navodi kao važan dio njegove diplomatske biografije. Zagovornici takvog pristupa smatraju da je dijalog neophodan čak i kada postoje ozbiljna neslaganja među državama.
Sa druge strane, pojedini evropski analitičari upozoravaju da bi takav način razmišljanja mogao izazvati dodatne rasprave u trenutnim geopolitičkim okolnostima, posebno nakon početka rata u Ukrajini i pogoršanja odnosa između Zapada i Rusije.
Mogući zaokret
Ukoliko Antonio Zanardi Landi zaista bude potvrđen za novog visokog predstavnika, njegov dolazak mogao bi označiti određeni zaokret u pristupu međunarodne zajednice prema Bosni i Hercegovini.
Brojni posmatrači smatraju da bi fokus mogao biti stavljen na političko posredovanje, pregovore i postizanje dogovora među domaćim akterima, umjesto na češće korištenje mehanizama direktnog nametanja odluka.
Takav model podrazumijevao bi veći stepen odgovornosti domaćih političkih lidera za procese i reforme koje su potrebne Bosni i Hercegovini na njenom evropskom putu.
Hoće li upravo italijanski diplomata preuzeti jednu od najosjetljivijih međunarodnih funkcija u zemlji, trebalo bi biti poznato nakon završetka procedura koje se trenutno vode unutar međunarodnih institucija zaduženih za implementaciju mira u Bosni i Hercegovini.