Milioni njemačkih maraka, poslovi s vojnom industrijom, uvoz cigareta i navodni nestanci vrijednih pošiljki ponovo su tema političkih rasprava u Bosni i Hercegovini. Novi status Zdenka Lučića, kandidata Petorke za hrvatskog člana Predsjedništva BiH, izazvao je veliku pažnju jer sadrži niz tvrdnji o ratnom i poratnom putu lidera HDZ-a BiH Dragana Čovića.
Lučić je na društvenim mrežama objavio opširan tekst pod naslovom „Ratni i postratni put ‘čuvara dostojanstva Domovinskog rata’“, u kojem iznosi niz optužbi i tvrdnji o Čovićevom profesionalnom i političkom usponu, njegovoj ulozi u kompaniji SOKO Mostar te poslovima koji su obilježili ratni i poratni period.
Početak karijere
U objavi se navodi da je Dragan Čović rođen u Mostaru 1956. godine, gdje je završio osnovnu školu, srednjoškolsko obrazovanje i Mašinski fakultet. Lučić tvrdi da se tokom studija i početkom profesionalne karijere izjašnjavao kao Jugoslaven te da je bio stipendista mostarskog SOKO-a.
Prema njegovim navodima, Čović je početkom osamdesetih godina počeo raditi u ovoj kompaniji, a krajem decenije obavljao je funkciju predsjednika Radničkog savjeta. Upravo taj period Lučić označava kao početak njegovog uspona u poslovnim strukturama preduzeća.
U tekstu se navodi da je tadašnje rukovodstvo SOKO-a imalo značajan utjecaj na procese transformacije kompanije, a da je Čović bio među ljudima koji su učestvovali u donošenju važnih odluka.
Tvrdnje o SOKO-u
Veliki dio Lučićeve objave odnosi se na dešavanja u kompaniji SOKO tokom raspada bivše Jugoslavije i početka ratnih sukoba.
On tvrdi da je Čović u vrijeme kada je bio direktor proizvodnje učestvovao u poslovima vezanim za održavanje i opremanje vojnih letjelica koje su korištene za potrebe tadašnje JNA.
U objavi se navodi i da su određeni dijelovi i oprema isporučivani za vojne potrebe, te da su pojedine odluke bile odobravane potpisom tadašnjih rukovodilaca kompanije.
Lučić iznosi i tvrdnje o proizvodnim kapacitetima koji su tokom rata izmještani na druge lokacije, kao i o poslovima povezanim s proizvodnjom vojne opreme.
Ratni period
Prema Lučićevim navodima, Čović tokom početka rata u Bosni i Hercegovini nije bio angažovan u borbenim jedinicama HVO-a, već u kriznom štabu kompanije SOKO.
U nastavku tvrdi da je kasnije obavljao logističke poslove u okviru struktura HVO-a, nakon čega je imenovan na rukovodeće funkcije u samoj kompaniji.
Posebnu pažnju privlače navodi o izvozu rezervnih dijelova i saradnji sa stranim partnerima tokom ratnih godina.
Prema Lučiću, dijelovi proizvedeni u Mostaru prodavani su evropskim kompanijama, a poslovi su realizovani preko firme HCH-SOKO sa sjedištem u Frankfurtu.
Milioni maraka
Jedan od centralnih dijelova objave odnosi se na finansijske tokove povezane sa poslovanjem SOKO-a tokom devedesetih godina.
Lučić tvrdi da je tokom druge polovine 1992. godine izvršena prodaja dijelova u vrijednosti od najmanje 3,5 miliona njemačkih maraka, dok pojedine procjene, kako navodi, govore i o iznosu većem od pet miliona maraka.
Prema njegovim tvrdnjama, poslovi su realizovani putem firme HCH-SOKO i međunarodnih partnera iz vazduhoplovne industrije.
U objavi se postavlja pitanje gdje je završio novac ostvaren kroz takve poslove i ko je imao kontrolu nad finansijskim tokovima u tom periodu.
Poslovi sa cigaretama
Posebno kontroverzan dio objave odnosi se na navodni uvoz cigareta preko poslovnih kanala povezanih sa SOKO-om.
Lučić tvrdi da su krajem 1992. godine preko određenih struktura vršeni poslovi uvoza cigareta na područje tadašnje Herceg-Bosne i Republike Hrvatske.
Prema njegovim navodima, tim poslovima ostvarena je dobit od oko 1,5 miliona njemačkih maraka, iako naglašava da se radi o nepotvrđenim saznanjima.
U tekstu se navodi i da su takve aktivnosti nastavljene tokom naredne godine.
Nestanak šlepera
Među najozbiljnijim tvrdnjama koje je iznio Lučić nalaze se i one koje se odnose na navodni nestanak šlepera cigareta.
On navodi da je nakon formiranja bescarinske zone u krugu kompanije SOKO tokom 1996. godine došlo do nestanka pošiljki cigareta vrijednih oko dva miliona njemačkih maraka.
Prema njegovim tvrdnjama, u te događaje navodno su bili uključeni pojedinci povezani s tadašnjim strukturama vlasti i sigurnosnim službama.
Za ove navode u objavi nisu predstavljeni dokazi niti su navedene pravosnažne sudske odluke koje bi ih potvrdile.
Politički uspon
Lučić u nastavku opisuje Čovićev politički uspon tokom druge polovine devedesetih godina.
Navodi da je bio kandidat za gradonačelnika Mostara, savjetnik za privredu u gradskoj upravi te kasnije predsjednik Gradskog odbora HDZ-a Mostar.
Posebno se osvrće na procese privatizacije i tvrdi da su određene političke i poslovne grupacije bile zainteresovane za preuzimanje velikih privrednih sistema.
Među njima spominje i Aluminij, navodeći da su pojedine procjene govorile o potencijalnoj dobiti od nekoliko stotina miliona njemačkih maraka.
Oštre poruke
U završnici objave Lučić dovodi u pitanje Čovićevu ulogu tokom ratnog perioda i njegov kasniji politički utjecaj.
– Nakon svega postavlja se pitanje, tko je stvarni ratni profiter, a tko je branitelj? – zaključio je Lučić.
Treba naglasiti da se radi o tvrdnjama i stavovima koje je iznio Zdenko Lučić u svojoj objavi na društvenim mrežama. Za niz navoda iznesenih u tekstu ne navode se pravosnažne sudske presude koje bi ih potvrdile, a Dragan Čović se ranije nije izjašnjavao o većini tvrdnji koje se povremeno pojavljuju u političkim polemikama o njegovom ratnom i poratnom djelovanju.