Izjava delegatkinje HDZ-a u Domu naroda Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine Marine Pendeš, izrečena tokom specijalne emisije posvećene opstanku državnog javnog servisa, izazvala je snažne reakcije širom Bosne i Hercegovine, ali i u dijaspori. Posebno je odjeknula njena primjedba na prisustvo zlatnog ljiljana u vizuelnom identitetu emisije, što je otvorilo staru, ali nikada završenu raspravu o simbolima, identitetu i državnosti Bosne i Hercegovine.
Tokom svog obraćanja, Pendeš je kazala da joj je sporno što se u uvodnoj špici emisije nalazi zlatni ljiljan, implicirajući da takav simbol šalje političku poruku i da ne može biti neutralan u kontekstu javnog servisa. Ova izjava je kod mnogih doživljena kao direktno osporavanje jednog od najvažnijih simbola bosanskohercegovačke državnosti.
Reakcija iz dijaspore
Na takve navode reagovao je dr. Emir Ramić, direktor Instituta za istraživanje genocida Kanada, koji je u svom odgovoru bio izuzetno direktan i bez uvijanja. Njegova poruka iz Kanade odjeknula je kao svojevrsna lekcija o historiji, simbolima i odgovornosti javnih funkcionera.
– Ljiljan je simbol bosanskohercegovačkog zajedničkog državnog i društvenog uzdizanja. On je simbol historijskog kontinuiteta bosanskohercegovačke državnosti – naveo je Ramić.
Ramić je podsjetio da ljiljan nije simbol jednog naroda niti jedne političke opcije, već znak državnog kontinuiteta Bosne i Hercegovine koji seže duboko u srednji vijek. Naglasio je da su ljiljani bili simbol srednjovjekovne bosanske države i dinastije Kotromanića, ali i zvanični državni simbol Republike Bosne i Hercegovine nakon obnove nezavisnosti 1992. godine.
Historija koja se ne može izbrisati
U svom reagovanju, Ramić je dodatno podsjetio da su se ljiljani nalazili na zastavi i grbu Bosne i Hercegovine koji su bili istaknuti ispred zgrade Ujedinjenih nacija, u periodu kada je država bila međunarodno priznata i brutalno napadnuta.
Prema njegovim riječima, pokušaji problematizacije ili kriminalizacije ljiljana nisu nimalo slučajni, već predstavljaju dio šireg političkog i ideološkog obrasca.
– Kriminalizacija ljiljana i njihovo stavljanje u kontekst prekrajanja historijskih činjenica o stoljetnoj državnosti Bosne i Hercegovine i reviziji sudskih činjenica o agresiji i genocidu u Bosni i Hercegovini je sastavni dio lobističke kampanje antibosanske koalicije – poručio je Ramić.
Ovakva izjava jasno ukazuje da se rasprava o simbolima ne vodi u praznom prostoru, već da je povezana sa širim pokušajima relativizacije agresije, genocida i same ideje bosanskohercegovačke države.
Ljiljan kao simbol otpora
Ramić je posebno naglasio da ljiljan ima duboko emotivno i historijsko značenje za građane Bosne i Hercegovine, naročito u kontekstu agresije i genocida. U tim godinama, ljiljan nije bio samo heraldički znak, već simbol otpora, borbe za opstanak i očuvanje države.
Za mnoge građane, ljiljan je znak žrtve, ali i dostojanstva, simbol koji je nošen u najtežim trenucima moderne historije Bosne i Hercegovine. Upravo zbog toga, svako njegovo osporavanje doživljava se kao udar na samu srž državnog identiteta.
Oštra poruka Marini Pendeš
U završnom dijelu svog reagovanja, Ramić je uputio ličnu i izuzetno oštru poruku Marini Pendeš, dovodeći u pitanje njenu lojalnost državi u čijim institucijama sjedi.
– Vaše iznošenje neistina o ljiljanima jasno daju do znanja da ne služite svojoj državi, nama, a i vama bi trebalo biti ponosnoj Bosni i Hercegovini, već da služite antibosanskoj koaliciji. Vaš neljudski i nehuman odnos prema ljiljanima jasno govori o karakteru vaše ličnosti – poručio je Ramić.
Ova poruka izazvala je brojne reakcije na društvenim mrežama i u javnosti, gdje su mnogi istakli da se pitanje simbola ne može posmatrati kao tehničko ili estetsko, već kao duboko političko i identitetsko pitanje.
Simboli kao linija razdvajanja
Slučaj sa zlatnim ljiljanom još jednom je pokazao koliko su simboli u Bosni i Hercegovini osjetljivo pitanje i koliko brzo mogu razotkriti duboke političke i ideološke razlike. Dok jedni ljiljan vide kao zajedničko naslijeđe i temelj državnosti, drugi ga pokušavaju prikazati kao sporan ili isključiv simbol.
Reakcija iz Kanade, međutim, jasno je poručila da historija Bosne i Hercegovine ne počinje niti završava dnevnom politikom, te da se simboli koji su obilježili njenu državnost i borbu ne mogu izbrisati primjedbama u televizijskim emisijama.