Može li Republika Srpska izdržati tempo sve većeg zaduživanja i kakve će posljedice to ostaviti na građane? Upravo ta pitanja otvorio je šef Kluba poslanika SDS-a u Narodnoj skupštini Republike Srpske Ognjen Bodiroga, iznoseći niz kritika na račun ekonomske politike aktuelne vlasti.
Bodiroga tvrdi da vlast predvođena SNSD-om nastavlja politiku intenzivnog zaduživanja, upozoravajući da bi planirana nova kreditna zaduženja mogla dodatno opteretiti javne finansije Republike Srpske. Prema njegovim riječima, riječ je o iznosima koji bi mogli imati dugoročne posljedice po budžete, lokalne zajednice i životni standard građana.
Nova zaduženja
Govoreći o finansijskoj politici Vlade Republike Srpske, Bodiroga je naveo da su planirana nova zaduženja u iznosu od 800 miliona konvertibilnih maraka, kao i dodatne garancije vrijedne 500 miliona KM.
– U konačnici, ukupno zaduženje u 2026. godini iznosiće vrtoglavih 2,5 milijardi KM, a izdavanje garancija 1,4 milijarde maraka. Napominjem da je ovo tek presjek zaduženja na polovini godine. – upozorio je Bodiroga.
Prema njegovom mišljenju, ovakav trend pokazuje da se finansijska stabilnost Republike Srpske sve više oslanja na nova zaduženja, dok se istovremeno povećava teret koji će u budućnosti morati da snose građani.
Dug po stanovniku
Posebno je ukazao na podatke koji se odnose na dug po glavi stanovnika, tvrdeći da je razlika između Republike Srpske i Federacije Bosne i Hercegovine značajna.
– Svako dijete koje se rodi u RS zaduženo je u startu 6.000 KM. U Federaciji BiH ukupan dug po glavi stanovnika je duplo manji i iznosi oko 3.000 KM, iako Federacija BiH ima duplo više stanovnika. – naveo je Bodiroga.
On smatra da ovakvi pokazatelji ukazuju na ozbiljne strukturne probleme u upravljanju javnim finansijama te upozorava da bi nastavak sadašnje politike mogao dodatno povećati finansijski pritisak na buduće generacije.
Plate i penzije
Govoreći o životnom standardu građana, Bodiroga je istakao da se razlike između Republike Srpske i Federacije BiH mogu vidjeti i kroz primanja zaposlenih i penzionera.
Prema njegovim tvrdnjama, zdravstveni radnici u pojedinim kantonima Federacije ostvaruju značajno veće plate nego njihove kolege u Republici Srpskoj, dok je situacija s penzijama dodatno zabrinjavajuća.
– Minimalna penzija u Federaciji BiH je oko 700 KM i veća je od prosječne penzije u RS, dok je minimalna penzija u RS 360 KM. – rekao je on.
Ove podatke naveo je kao dokaz da građani Republike Srpske, uprkos stalnom rastu javnog duga, ne osjećaju značajnije poboljšanje životnog standarda.
Poređenje sa ranijim godinama
Bodiroga je podsjetio i na podatke koji se odnose na kretanje javnog duga tokom posljednjih petnaest godina. Prema njegovim riječima, dug Republike Srpske značajno je povećan u odnosu na period s kraja prve decenije ovog vijeka.
– Dakle, RS je na kraju 2024. godine zaduženija za tri milijarde KM više nego 2009. godine, ali je stanovništva sve manje i životni standard lošiji. – istakao je.
On smatra da rast duga nije pratio odgovarajući ekonomski razvoj niti povećanje kvaliteta života građana, zbog čega postavlja pitanje opravdanosti dosadašnje politike zaduživanja.
Pritisak na lokalne zajednice
Jedna od tema na koju je posebno upozorio jeste rast dugovanja gradova i opština širom Republike Srpske. Prema podacima koje je iznio, dug jedinica lokalne samouprave značajno je porastao u odnosu na ranije godine.
Kako navodi, lokalne zajednice već sada osjećaju posljedice finansijskih pritisaka, a dodatno zaduživanje moglo bi dodatno otežati njihovo funkcionisanje.
Bodiroga upozorava da bi eventualno smanjenje prihoda od PDV-a moglo dovesti do ozbiljnih problema u finansiranju brojnih lokalnih projekata i redovnih obaveza opština i gradova.
– Vlada RS teret politike zaduživanja prebacuje na lokalne zajednice, što je pogubno. – naglasio je Bodiroga.
Političke posljedice
Osim ekonomskih aspekata, Bodiroga smatra da planirana zaduženja imaju i političku dimenziju. Tvrdi da se kroz nova finansijska zaduživanja pokušava održati postojeći sistem i obezbijediti dodatni prostor za djelovanje uoči predstojećih izbora.
Njegove izjave dolaze u trenutku kada su ekonomske teme sve prisutnije u javnosti, a pitanja javnog duga, plata, penzija i životnog standarda postaju jedan od ključnih elemenata političkih rasprava.
Hoće li nova zaduženja doprinijeti finansijskoj stabilnosti ili će dodatno opteretiti budžete Republike Srpske, ostaje tema o kojoj će se u narednom periodu voditi brojne političke i ekonomske polemike.