Razmatranje Izvještaja o funkcioniranju demokratskih institucija u Bosni i Hercegovini u Parlamentarnoj skupštini Vijeća Evrope naredne sedmice u Strasbourgu već sada izaziva snažne političke reakcije. Dokument, koji je predmet rasprave predstavnika zemalja članica, donosi niz ocjena koje direktno pogađaju aktuelnu politiku u Bosni i Hercegovini, a posebno ulogu i djelovanje Milorada Dodika.
Predsjedavajući Delegacije Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine u Parlamentarnoj skupštini Vijeća Evrope Saša Magazinović ocijenio je da je riječ o izvještaju koji, iako obimom skromniji u odnosu na prethodne godine, nosi dalekosežne političke poruke i jasne zaključke.
– Ovogodišnji izvještaj, koji su sačinili Zsolt Nemeth i Pablo Hispan, iako po ukupnom obuhvatu tema skromniji nego što je bio prethodnih godina, sadrži brojne ocjene i stavove koje u potpunosti demontiraju politiku Milorada Dodika i potvrđuju njegov kraj kada je u pitanju institucionalno bavljenje politikom – rekao je Magazinović.
Legitimitet visokog predstavnika
Jedan od ključnih segmenata Izvještaja, prema Magazinovićevim riječima, odnosi se na pitanje legitimiteta visokog predstavnika. Dokument jasno razotkriva, kako je naveo, višestruko ponavljanu neistinu da imenovanje visokog predstavnika nije zakonito.
U Izvještaju se eksplicitno navodi da visokog predstavnika imenuje Vijeće za implementaciju mira, a ne Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija, čime se potvrđuje njegova puna pravna i politička legitimnost. Time se, kako se ocjenjuje, direktno potkopava jedna od centralnih teza na kojima Dodik godinama gradi svoj politički narativ.
– Bez ispunjavanja jasno definisanih obaveza, visoki predstavnik ostaje u kapacitetu i na adresi na kojoj se danas nalazi – naveo je Magazinović, pojašnjavajući da Izvještaj detaljno opisuje šta sve mora biti urađeno da bi OHR bio zatvoren.
Povlačenje neustavnih zakona
Posebno značajan dio dokumenta odnosi se na, kako je ocijenjeno, političku kapitulaciju Milorada Dodika. Izvještaj konstatuje povlačenje svih neustavnih zakona koje je Narodna skupština Republike Srpske ranije usvojila, a koji su direktno kršili ustavni poredak Bosne i Hercegovine.
– U Izvještaju se ističe zadovoljstvo zbog onoga što nazivam Dodikovom političkom kapitulacijom, oličenom kroz povlačenje svih neustavnih zakona usvojenih u Narodnoj skupštini Republike Srpske, nakon što je sam Dodik prihvatio presudu Suda BiH, a kasnije i odluku Centralne izborne komisije BiH o njegovoj smjeni, te pristajanje SNSD-a na vanredne izbore – rekao je Magazinović.
Prema njegovoj ocjeni, upravo ti potezi predstavljaju konačnu potvrdu kraja Dodikovog institucionalnog djelovanja i političkog utjecaja unutar državnih struktura, iako on i dalje ostaje prisutan u javnom prostoru.
Državna imovina kao crvena linija
Izvještaj Vijeća Evrope, kako je naglašeno, jasno adresira i pitanje državne imovine, koje se označava kao jedno od ključnih otvorenih pitanja u Bosni i Hercegovini. Rješavanje tog pitanja predstavlja i jedan od osnovnih uslova za eventualno zatvaranje OHR-a.
U tom kontekstu se podsjeća na čvrst stav Ustavnog suda Bosne i Hercegovine da entitet Republika Srpska nema ustavnu nadležnost da uređuje državnu javnu imovinu, jer ta nadležnost pripada isključivo državi Bosni i Hercegovini. Ova formulacija u Izvještaju dodatno učvršćuje pravni okvir i ostavlja malo prostora za političke manipulacije.
Podsjećanje na propuštenu šansu
Zanimljiv dio dokumenta odnosi se i na događaje iz 2006. godine, kada je rušen Aprilski paket ustavnih amandmana. Izvještaj podsjeća da je tada propuštena historijska prilika za dubinske reforme, koje su bile na dohvat ruke.
– Da je usvojen Aprilski paket amandmana na Ustav, danas ne bismo govorili o promjeni Izbornog zakona i Ustava zbog presuda Evropskog suda za ljudska prava – istakao je Magazinović.
Prema toj ocjeni, Bosna i Hercegovina bi danas imala jednog predsjednika, funkcionalnu državnu vladu, nova ministarstva i efikasnije donošenje odluka, umjesto višegodišnjih blokada i institucionalnih kriza.
Poruka Strasbourga
Izvještaj koji će biti razmatran u Strasbourgu još jednom će, kako se navodi, naglasiti obavezu implementacije presuda Evropskog suda za ljudska prava i potrebu da se država učini pravednijom i funkcionalnijom za sve njene građane.
Magazinović smatra da je politička poruka dokumenta jasna i da ona predstavlja ozbiljan udarac politikama koje su godinama opstruirale reforme i potkopavale institucije.
U tom smislu, ovaj Izvještaj ne predstavlja samo tehnički monitoring, već i snažan signal da međunarodna zajednica vidi, bilježi i politički vrednuje poteze domaćih aktera, uključujući i one koji su do jučer imali dominantnu moć unutar sistema.