Piše: Redakcija eDijaspora
Nakon posljednjih političkih istupa koji su izazvali snažne reakcije unutar Bosne i Hercegovine, oglasili su se i zvaničnici Evropske komisije iz Brisela. Tema je posebno važna jer dolazi u trenutku kada se zemlja nalazi pred ključnim koracima ka otvaranju pregovora sa Evropskom unijom, a političke tenzije ponovo su u fokusu međunarodne zajednice. Povod za reagovanje bile su izjave lidera SNSD-a Milorada Dodika izrečene početkom februara u Banjoj Luci, koje su ocijenjene kao sporne u kontekstu teritorijalnog integriteta države.
Upozorenje Evropske komisije
Iz Evropske komisije naglašeno je da politički akteri u Bosni i Hercegovini moraju voditi odgovornu politiku i javni govor, posebno u osjetljivim političkim okolnostima. Poručeno je da političke izjave koje podstiču podjele mogu imati dugoročne posljedice po stabilnost zemlje.
– Svi politički akteri u Bosni i Hercegovini, bez obzira na to da li obnašaju javne funkcije ili ne, trebaju se suzdržati od provokativne retorike i poteza koji podstiču podjele, uključujući dovođenje u pitanje suvereniteta, jedinstva i teritorijalnog integriteta države – poručili su iz Evropske komisije.
Ova poruka tumači se kao jasno upozorenje da Evropska unija neće ignorisati političke izjave koje dovode u pitanje ustavni poredak Bosne i Hercegovine.
Posvećenost evropskoj perspektivi
Istovremeno, iz Brisela je ponovljeno da Evropska unija ostaje opredijeljena za evropski put Bosne i Hercegovine, ali uz jasno definisane uslove.
– Evropska unija je nedvosmisleno posvećena evropskoj perspektivi Bosne i Hercegovine kao jedinstvene, ujedinjene i suverene države – poručili su iz Evropske komisije.
Time je još jednom naglašeno da EU podržava napredak zemlje ka članstvu, ali očekuje stabilno političko okruženje i poštivanje institucija.
Povod za reakciju
Reakcija iz Brisela uslijedila je nakon Dodikovih izjava od 9. februara u Banjoj Luci, u kojima je naveo da je Bosna i Hercegovina „srušena“ te da neće odustati od političkog cilja „samoopredjeljenja do samostalnosti“. Te poruke izazvale su niz političkih komentara i unutar zemlje i u međunarodnim krugovima.
U Evropskoj komisiji smatraju da politički fokus treba biti usmjeren na reforme, a ne na političke sukobe i retoriku koja produbljuje krize.
– Vjerujemo da bi svi politički akteri trebalo da se fokusiraju na neophodne reforme kako bi se proces pristupanja EU unaprijedio – poručio je portparol Evropske komisije.
Zašto su reforme ključne
Bosna i Hercegovina se trenutno nalazi u fazi u kojoj mora ispuniti određene tehničke i zakonodavne obaveze kako bi otvorila pregovore o članstvu. To podrazumijeva donošenje zakona, jačanje institucija i funkcionalniji politički sistem.
Svaka politička kriza, posebno ona koja dovodi u pitanje stabilnost države, direktno usporava taj proces. Upravo zbog toga evropski zvaničnici insistiraju na smirivanju retorike i vraćanju političkog fokusa na konkretne reforme.
U diplomatskim krugovima smatra se da evropske integracije nisu samo političko pitanje nego i ekonomsko, jer bi otvaranje pregovora značilo i veće investicije, fondove i razvojne projekte za građane.
Reakcije iz Sarajeva
Dodikove izjave izazvale su reakcije i među domaćim zvaničnicima. Ministar vanjskih poslova Bosne i Hercegovine Elmedin Konaković zatražio je reakciju međunarodnih institucija, ocjenjujući da se radi o porukama koje dovode u pitanje Dejtonski sporazum.
Najavio je i konkretne diplomatske korake, uključujući upućivanje pisma sjedištima NATO-a i Evropske unije, kako bi međunarodne organizacije bile upoznate sa političkim porukama koje dolaze iz Republike Srpske.
Ovaj potez pokazuje da bi politička polemika mogla dobiti i međunarodnu dimenziju, jer se pitanje stabilnosti Bosne i Hercegovine često posmatra i u sigurnosnom kontekstu.
Šta poruke iz Brisela znače
Reakcija Evropske komisije tumači se kao politička poruka da Evropska unija neće podržati poteze koji bi doveli u pitanje teritorijalni integritet Bosne i Hercegovine. Brisel time nastoji jasno odvojiti evropski put od unutrašnjih političkih sukoba.
Ujedno, EU poručuje da napredak ka članstvu zavisi prvenstveno od domaćih političara i njihove spremnosti da postignu kompromis. Bez toga, proces integracija može ostati blokiran bez obzira na političku volju unutar same Unije.
Šire političke posljedice
Politička retorika u Bosni i Hercegovini često ima i regionalni odjek, pa svaka jača izjava izaziva reakcije međunarodnih partnera. Evropska unija, kao ključni politički i ekonomski partner zemlje, posebno je osjetljiva na pitanja stabilnosti.
U trenutku kada su neke zemlje regiona već odmakle u pregovorima ili su blizu članstva, Bosna i Hercegovina rizikuje dodatno zaostajanje ukoliko političke krize potraju. Upravo zato evropski zvaničnici sve češće naglašavaju da su reforme i stabilnost preduslov svakog narednog koraka.
Fokus na građane
Poruke iz Brisela u suštini su usmjerene i prema građanima, jer evropske integracije direktno utiču na svakodnevni život. Otvaranje pregovora značilo bi pristup fondovima, infrastrukturne projekte i veće ekonomske mogućnosti.
Zbog toga Evropska unija naglašava da političke podjele i zapaljiva retorika ne pogađaju samo političare nego i građane koji čekaju konkretan napredak.
U narednom periodu očekuju se nove političke reakcije i unutar zemlje i iz međunarodnih institucija. Jasno je da će odnosi između političkih aktera i poruke koje šalju imati direktan uticaj na tempo evropskih integracija, jer stabilnost ostaje osnovni uslov za napredak Bosne i Hercegovine ka Evropskoj uniji.
Autor: David Tufek