U javnosti Bosne i Hercegovine ponovo je otvorena tema političkih događaja iz kasnih devedesetih godina, nakon što je objavljen videosnimak koji, prema tvrdnjama opozicionih političara, baca novo svjetlo na način dolaska Milorada Dodika na vlast. Snimak koji kruži društvenim mrežama izazvao je brojne reakcije, komentare i polemike, naročito među onima koji tvrde da se radi o jednom od ključnih trenutaka političkog preokreta u Republici Srpskoj.
Snimak je objavio šef poslaničkog kluba SDS-a u Narodnoj skupštini Republike Srpske, Ognjen Bodiroga, koji je poručio da očekuje burne reakcije onih koje naziva stubovima aktuelnog sistema. Prema njegovim riječima, sadržaj snimka potvrđuje ono o čemu se godinama govorilo u političkim kuloarima, ali bez konkretnih dokaza u javnom prostoru.
Tvrdnje o političkom prevratu
Bodiroga tvrdi da objavljeni video svjedoči o dogovorima koji su vođeni uoči političkih promjena 1998. godine, kada je Milorad Dodik prvi put preuzeo izvršnu vlast. Prema njegovim navodima, tada je postojao plan za smjenu Srpske demokratske stranke sa vlasti, koji nije podrazumijevao klasične demokratske procedure, već ozbiljan pritisak uz ulogu međunarodnih faktora.
U tom kontekstu se navodi da je plan uključivao upotrebu stranih vojnih snaga, kao i preuzimanje ključnih institucija, prvenstveno medija i policije. Takav scenario, ukoliko je tačan, prema Bodiroginim tvrdnjama, predstavljao bi jedan od najozbiljnijih političkih presedana u poslijeratnoj BiH.
Detalji sa sjednice NSRS-a
U samom snimku pojavljuje se i tadašnji predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Dragan Kalinić, koji govori o prekidu skupštinske sjednice zbog nedostatka kvoruma. Međutim, Bodiroga ističe da se nakon tog prekida dogodio niz poteza koji su, kako tvrdi, direktno uticali na ishod glasanja.
Prema njegovim riječima, nakon izvjesnog vremena, vozila međunarodnih snaga dovezla su poslanika Stranke za BiH Franju Majdančića, koji je u tom trenutku bio odlučujući glas za izbor Milorada Dodika za premijera. Time je, kako navodi, omogućeno formiranje vlasti iako je Dodik tada raspolagao sa svega dva poslanička mandata u skupštini od ukupno 83.
Direktna poruka Kaliniću
Objava snimka praćena je i ličnim porukama, a Bodiroga se posebno obratio Draganu Kaliniću, koji je u međuvremenu postao politički savjetnik Milorada Dodika, iako je ranije bio jedan od njegovih najoštrijih kritičara.
– …da li te je sramota tvojih godina što si se prodao za par srebrenjaka? – rekao je Bodiroga.
Ova izjava dodatno je zapalila komentare u javnosti, jer se odnosi ne samo na pojedince, već i na širu sliku političkih preokreta i promjena lojalnosti koje su obilježile protekle decenije.
Uloga međunarodnih faktora
Podsjećanja radi, riječ je o periodu kada je Milorad Dodik, uz snažnu podršku američke administracije, prvi put došao na vlast. U tom procesu važnu ulogu imali su tadašnji visoki predstavnik Carlos Westendorp, komandant međunarodnih snaga u BiH, ali i politički akteri iz Federacije BiH. U to vrijeme Dodik je bio percipiran kao političar koji odgovara interesima zapadnih saveznika i kao alternativa tada dominantnim strukturama u Republici Srpskoj.
Posebno se ističe činjenica da je Dodik u tom periodu uživao podršku tadašnje američke državne sekretarke Madeleine Albright, što mu je davalo dodatni politički legitimitet na međunarodnoj sceni, uprkos slaboj unutrašnjoj podršci u Narodnoj skupštini.
Paralele sa današnjicom
Zanimljivo je da se mnogi danas povlače paralele između tadašnjih događaja i aktuelne političke situacije. Iako se Dodik u međuvremenu profilisao kao oštar kritičar zapadnih politika, činjenica je da i danas aktivno lobira u Sjedinjenim Američkim Državama, zagovarajući promjene Dejtonskog mirovnog sporazuma i tražeći podršku za vlastite političke ciljeve.
Trenutna posjeta Washingtonu, prema dostupnim informacijama, organizovana je na poziv pojedinih kongresmena, što dodatno podgrijava rasprave o kontinuitetu odnosa i političkih savezništava.
Stara pitanja
Objavljeni video još jednom je otvorio pitanje političke odgovornosti i načina na koji su se ključne odluke donosile u poslijeratnom periodu. Iako su mnogi akteri tih događaja i dalje prisutni na političkoj sceni, odgovori na brojna pitanja nikada nisu do kraja rasvijetljeni.
Upravo zbog toga, snimak koji je sada dospio u javnost za jedne predstavlja istorijski dokaz, a za druge još jedan povod za političke obračune. Kako god, jasno je da prošlost u Bosni i Hercegovini nikada ne ostaje zaključana u arhivama, već se iznova vraća, često u trenucima kada to najmanje odgovara onima koji su u međuvremenu učvrstili svoju moć.
Pogledajte prilog KLIKOM NA OVAJ LINK!