Pitanje državnih simbola Bosne i Hercegovine ponovo je otvoreno u javnosti, nakon što je upućen zahtjev za vraćanje zastave sa ljiljanima, simbola koji je duboko ukorijenjen u historiji i identitetu ove zemlje. Historičar Enver Imamović ocijenio je da je proces zamjene državnih obilježja bio duboko nepravedan prema velikom broju građana koji Bosnu i Hercegovinu doživljavaju kao svoju jedinu domovinu.
Imamović ističe da je zastava s ljiljanima imala snažan emotivni i historijski značaj, te da njeno uklanjanje nije bilo rezultat unutrašnjeg dogovora, već političkih pritisaka i odluka međunarodne zajednice. Prema njegovim riječima, time je prekinut kontinuitet jednog autentičnog simbola koji je stoljećima predstavljao bosansku državnost.
Historijski kontinuitet prekinut odlukom izvana
Zastava sa ljiljanima svoje korijene vuče iz srednjovjekovne bosanske države i bila je jedan od rijetkih simbola koji su imali historijski kontinuitet. Kao takva, 1992. godine vraćena je u upotrebu kao državno obilježje, bez nacionalnih ili vjerskih prefiksa, sa namjerom da bude simbol svih građana Bosne i Hercegovine.
Pod tom zastavom Bosna i Hercegovina je stekla međunarodno priznanje, a njeni građani su branili suverenitet i teritorijalni integritet države u najtežim trenucima. Uprkos tome, svega nekoliko godina kasnije, simbol je uklonjen i proglašen spornim, uz obrazloženje da se radi o takozvanoj „ratnoj zastavi“.
– Bilo bi ispravno da su, nakon ukidanja ljiljana, ukinute i druge dvije zastave, šahovnica i orlovi – rekao je Imamović.
On smatra da je selektivan pristup uklanjanju simbola pokazao da se nije radilo o principijelnoj odluci, već o političkom kompromisu koji je najviše pogodio one koji su se identifikovali sa državnim simbolima Bosne i Hercegovine.
Nametnuta rješenja i osjećaj nepravde
Imamović naglašava da sadašnja zastava Bosne i Hercegovine nije proizašla iz unutrašnjeg konsenzusa, već je nametnuta kao dio političkog dogovora pod međunarodnim pokroviteljstvom. Takvo rješenje, prema njegovim riječima, ostavilo je gorak okus nepravde, jer je zanemaren historijski identitet jedne od najstarijih evropskih država.
On ističe da je posebno bolno to što je simbol koji je imao jasno historijsko utemeljenje i emotivnu vrijednost za građane proglašen nepoželjnim, dok su drugi simboli nastavili da žive u različitim oblicima i prostorima.
Ljiljani kao simbol otpora i pripadnosti
Iako više nije zvanična, zastava sa šest zlatnih ljiljana nikada nije nestala iz javnog prostora. Naprotiv, ona je i dalje prisutna na sportskim tribinama, koncertima, javnim okupljanjima i obilježavanjima važnih datuma. Prema Imamoviću, to jasno pokazuje da se simbol ne može izbrisati administrativnom odlukom.
On naglašava da je zastava s ljiljanima ostala u srcima ljudi koji Bosnu i Hercegovinu doživljavaju kao svoju domovinu, bez obzira na političke i administrativne zabrane. Upravo ta činjenica, smatra on, govori o snazi simbola koji je nastao iz historijskog kontinuiteta, a ne iz političkog kompromisa.
Kazne i represija
Posebno problematičnim Imamović smatra činjenicu da su u određenim dijelovima zemlje građani kažnjavani zbog isticanja zastave s ljiljanima. Takvu praksu opisuje kao bolno i ponižavajuće iskustvo, jer se time kažnjava emotivna i historijska pripadnost, a ne kršenje zakona u njegovom suštinskom smislu.
– Sadašnju zastavu poštujemo jer je državna, ali težnja za povratkom ljiljana neće prestati – rekao je Imamović.
Prema njegovim riječima, poštivanje postojećih institucija i simbola ne isključuje pravo građana da se zalažu za povratak obilježja koja smatraju autentičnim i historijski opravdanim.
Upućen zahtjev i pogled u budućnost
Imamović podsjeća da su zahtjevi za vraćanje simbola srednjovjekovne Bosne već upućeni, te da se o tom pitanju mora voditi ozbiljna i otvorena rasprava. Kao primjer navodi zemlje koje svoje vjekovne simbole čuvaju bez unutrašnjih osporavanja, jer su oni dio zajedničkog identiteta, a ne predmet političkih trgovina.
On smatra da povratak ljiljana ne bi značio ugrožavanje bilo koga, već ispravljanje historijske nepravde i vraćanje kontinuiteta bosanske državnosti. U društvu koje teži pomirenju i stabilnosti, zaključuje Imamović, suočavanje s vlastitom historijom i simbolima ne bi smjelo biti tabu tema, već temelj za iskren dijalog i međusobno poštovanje.