Fotografije koje je predsjednik SNSD-a Milorad Dodik predstavio nakon boravka u Sjedinjenim Američkim Državama otkrile su da se među njegovim sagovornicima našla i njemačka političarka Christine Anderson, poznata po oštrim stavovima o islamu, migracijama i politici Evropske unije. Susret je privukao pažnju zbog političkih poruka koje zastupnica Alternative za Njemačku (AfD) godinama iznosi, ali i zbog Dodikovih izjava o Bošnjacima tokom gostovanja na RTRS-u 8. novembra.
Fotografija sa Floride
Dodik je tokom televizijskog nastupa prikazao više fotografija nastalih za vrijeme njegove posjete Sjedinjenim Američkim Državama. Njima je nastojao predstaviti kontakte ostvarene na Floridi, gdje je učestvovao na okupljanju američkih konzervativnih političkih krugova povezanih s predsjednikom Donaldom Trumpom.
Među objavljenim fotografijama posebno se izdvojila ona na kojoj se nalazi s Christine Anderson, zastupnicom u Evropskom parlamentu iz redova njemačkog AfD-a. Riječ je o političarki koja pripada desnom dijelu evropske političke scene i čiji su javni nastupi izazivali brojne polemike.
Anderson je članica Kluba zastupnika Evropa suverenih nacija, političke grupacije koja okuplja predstavnike nacionalističkih i euroskeptičnih stranaka. Njeni stavovi o migracijama, nacionalnom suverenitetu i evropskim institucijama značajno se razlikuju od politika koje zastupa većina tradicionalnih evropskih stranaka.
Objavljena fotografija potvrđuje da su Dodik i Anderson imali priliku za zajedničko fotografisanje tokom američkog okupljanja. Međutim, iz same fotografije nije moguće utvrditi jesu li održali sadržajan politički razgovor niti jesu li postigli bilo kakav dogovor.
Kontroverzni politički stavovi
Christine Anderson poznata je po protivljenju dijelu politika Evropske unije, naročito onima koje se odnose na migracije i nadležnosti evropskih institucija. U svojim nastupima često naglašava potrebu očuvanja nacionalnog suvereniteta i kritikuje političke odluke koje smatra nametnutim iz Brisela.
Posebnu pažnju izazivale su njene izjave o islamu i muslimanskim zajednicama u Evropi. Takvi nastupi nailazili su na kritike zbog generalizacija o pripadnicima jedne vjerske zajednice i mogućeg podsticanja netrpeljivosti.
Prema dostupnim navodima, pojedini zvaničnici Evropske unije i Kanade ranije su njene javne istupe ocjenjivali kao rasističke i neprihvatljive. Međutim, u dostavljenim informacijama nisu navedene konkretne odluke ili izjave tih zvaničnika, zbog čega se takve ocjene ne mogu pripisati svim evropskim institucijama.
Anderson se politički profilisala i kroz snažno protivljenje pojedinim mjerama uvedenim tokom pandemije koronavirusa. Njeni nastupi o vakcinaciji posebno su izazivali reakcije stručne i političke javnosti.
Izjave o vakcinaciji
Među kontroverznim stavovima njemačke političarke izdvajaju se tvrdnje o sigurnosti vakcina i njihovom navodnom utjecaju na sposobnost pilota da upravljaju avionima. Prema navodima iz izvještaja, Anderson je vakcinaciju opisivala kao „najgluplja stvar na svijetu i da će vakcinisani piloti biti nesposobni za letenje“.
Takve tvrdnje nisu potkrijepljene pouzdanim medicinskim dokazima. Vakcinacija sama po sebi ne predstavlja osnov za zaključak da je pilot nesposoban za obavljanje profesionalnih dužnosti, a zdravstvena sposobnost letačkog osoblja utvrđuje se posebnim medicinskim pregledima.
Andersonine izjave uklapaju se u njeno dugogodišnje protivljenje određenim zdravstvenim politikama i mjerama koje su evropske vlasti provodile tokom pandemije. Zbog toga je njen politički profil postao prepoznatljiv i izvan Njemačke.
Dodikovo fotografisanje s njom ne znači automatski da podržava sve njene stavove o zdravstvu ili evropskoj politici. Ipak, susret pokazuje da se tokom američke posjete kretao među političarima koji zastupaju izraženo konzervativne i nacionalističke pozicije.
Sličnosti u retorici
Posebno interesovanje za fotografiju Dodika i Anderson proizlazi iz njihovih javnih izjava o muslimanima i političkim odnosima u Evropi. Dok njemačka zastupnica kritikuje islam i migracione politike, Dodik u svojim nastupima često koristi vjerske odrednice kada govori o Bošnjacima.
Tokom gostovanja na RTRS-u, nakon povratka iz Sjedinjenih Američkih Država, predsjednik SNSD-a ponovo je govorio o nacionalnom identitetu Bošnjaka. Njegove izjave bile su usmjerene na osporavanje političkog predstavljanja Republike Srpske i uloge bošnjačkih političkih predstavnika.
Dodik je tom prilikom ponovio tvrdnju da su „muslimani postali Bošnjaci koji su uspjeli da nametnu priču o RS-u…. od nje napravljena reinkarnacija zla“. Takva formulacija predstavlja njegovo političko tumačenje odnosa među narodima, ali istovremeno zanemaruje ustavno priznati nacionalni identitet Bošnjaka.
Bošnjaci su jedan od tri konstitutivna naroda Bosne i Hercegovine, zajedno sa Srbima i Hrvatima. Njihov nacionalni identitet nije pitanje koje zavisi od političkih stavova predsjednika bilo koje stranke, niti se može svesti isključivo na vjersku pripadnost.
Dodikove izjave zato izazivaju kritike zbog načina na koji se političke nesuglasice predstavljaju kroz nacionalne i vjerske podjele. Sličnosti između njegove retorike i pojedinih stavova evropske krajnje desnice mogu se prepoznati u naglašavanju identitetskih pitanja, iako to ne dokazuje postojanje zajedničke političke strategije.
Kontakti u Mar-a-Lagu
Dodik je svoj boravak na Floridi predstavio kao priliku za uspostavljanje novih odnosa s političarima koji imaju kontakte s američkom administracijom. Okupljanje u kompleksu Mar-a-Lago privuklo je različite predstavnike konzervativnih pokreta, uključujući osobe izvan Sjedinjenih Američkih Država.
Prisustvo Christine Anderson pokazuje da događaj nije bio ograničen samo na američke političare. Takva okupljanja omogućavaju međunarodne kontakte između stranaka i pojedinaca koji dijele određene političke stavove.
Za Dodika su susreti s evropskim i američkim konzervativcima dio nastojanja da Republiku Srpsku predstavi izvan tradicionalnih diplomatskih kanala. Ipak, fotografije s učesnicima konferencije ne predstavljaju dokaz zvanične podrške njihovih država njegovoj politici.
Posebno je važno razlikovati stavove pojedinačnih zastupnika Evropskog parlamenta od zvanične politike Evropske unije. Anderson može javno podržavati određene političke inicijative, ali njeni nastupi ne znače da evropske institucije prihvataju Dodikove stavove o Bosni i Hercegovini.
Najavljeni sastanci
Tokom gostovanja na RTRS-u Dodik je najavio da će grupa visokopozicioniranih predstavnika Republike Srpske održati sastanak s američkim zvaničnicima na nivou Bijele kuće. Tu najavu povezao je sa svojim boravkom na Floridi i nastojanjima da se prošire politički kontakti u Washingtonu.
Međutim, nije precizirao imena američkih sagovornika niti institucije koje bi trebale učestvovati u razgovorima. Također, nisu predstavljene konkretne teme sastanka ili eventualni dogovori koji bi mogli proizaći iz najavljenih aktivnosti.
Zbog toga se politički značaj tih kontakata ne može unaprijed procijeniti samo na osnovu Dodikovih izjava. Zvanična potvrda sastanaka i njihovih rezultata bila bi važna za utvrđivanje stvarnog dometa njegove američke posjete.
Fotografija s Christine Anderson zasad ostaje jedan od vidljivih pokazatelja političkih krugova s kojima je Dodik ostvario kontakt na Floridi. Istovremeno, njeni kontroverzni stavovi o islamu i migracijama, zajedno s Dodikovim izjavama o Bošnjacima, otvorili su dodatna pitanja o političkim porukama koje takvi susreti šalju javnosti.
